Digitale speurhond Narconeus net zo handig als blaastest

Politie Oost-Nederland werkt samen met het Saxion lectoraat Technologies for Criminal Investigations en het Centrum voor Veiligheid en Digitalisering (CVD) aan een zogenoemde Narconeus: een elektronische neus die routinecontroles kan ondersteunen. Het apparaat is nog niet zo scherp als een getrainde speurhond, maar moet in de toekomst een deel van het werk kunnen overnemen. 

Vijf sensoren, één conclusie 

De Narconeus bestaat uit vijf sensoren die gezamenlijk reageren op specifieke chemische stoffen die kenmerkend zijn voor bepaalde drugs. De afzonderlijke metingen vormen samen een patroon. Op basis daarvan geeft het apparaat een indicatie. 

“Zie het als een blaastest, maar dan voor verdovende middelen,” zegt Senior onderzoeker Ruud Peters, nauw betrokken bij de ontwikkeling. “Een blaastest geeft een eerste aanwijzing. Slaat hij aan, dan volgt nader onderzoek. Dat is precies hoe wij de Narconeus ook voor ons zien.” 

De uitkomst wordt eenvoudig weergegeven met een kleurindicatie: groen, oranje of rood. Bij groen is er geen aanwijzing, bij oranje twijfel en bij rood is er reden voor verder onderzoek. Net als bij een alcoholtest blijft aanvullend bewijs noodzakelijk. Een positieve indicatie betekent bijvoorbeeld dat een voertuig verder moet worden doorzocht. 

Politiehonden blijven voorlopig onmisbaar. De Narconeus is nadrukkelijk geen vervanger van de speurhond. “Het reukvermogen van een hond is buitengewoon,” zegt Peters. “Die kan geuren onderscheiden op een manier waar wij technologisch nog niet aan tippen.” Tegelijkertijd is hun inzet intensief: training, begeleiding en voortdurende oefening zijn noodzakelijk om op niveau te blijven. Ook de maatschappelijke discussie over dierenwelzijn speelt een rol. Kan technologie het werk vereenvoudigen én dieren gerichter inzetten? 

Ontlasten, niet vervangen 

“Bij routinecontroles hoeven we straks mogelijk niet altijd een hond in te zetten,” zegt Peters. “Dat betekent minder belasting voor de dieren en meer mogelijkheden om efficiënt controles uit te voeren. De honden kunnen dan worden ingezet waar hun unieke kwaliteiten echt nodig zijn.” 

Een bijkomend voordeel is dat een technisch systeem reproduceerbaar en meetbaar is. “Als je wilt dat iets juridisch standhoudt, moet je kunnen uitleggen hoe het werkt en hoe betrouwbaar het is,” aldus Peters.  

De Narconeus is in de praktijk nog niet aan het werk. Maar daar zijn we dichtbij. Er worden gesprekken gevoerd met een partij om te produceren. “De kosten zijn te overzien, dus er zijn kansen”, legt Peters uit.  

Samenwerking met onderwijs en praktijk 

Het apparaat wordt momenteel binnen de politieomgeving getest en verder verfijnd. Vanuit de Innovatiehub van het CVD hebben studenten van Saxion mee geholpen aan de verfijning van het prototype, analyseren meetdata en verbeteren de algoritmes die de sensorpatronen interpreteren. Kunstmatige intelligentie speelt daarbij een steeds grotere rol. “AI ontwikkelt zich razendsnel,” zegt Peters. “Over twee jaar kan dit systeem al veel geavanceerder zijn.” 

De speurhond blijft voorlopig onovertroffen. Maar misschien krijgt hij in de nabije toekomst een nieuwe collega: een elektronische neus die het eerste snuffelwerk doet.