Stop met nieuwe opleidingen!

Wanneer een nieuwe technologie zijn intrede doet of werkprocessen veranderen, hebben professionals andere kennis en vaardigheden nodig. En dus ontwikkelen we onderwijs. Dat klinkt logisch. En soms is een opleiding ook precies wat nodig is. Maar te vaak maken we de stap van ‘het werk verandert’ naar ‘dus mensen moeten op cursus’ wel erg snel.

Want wat gebeurt er ná die cursus?  Neem cyberweerbaarheid. Je kunt iedere medewerker een awarenessmodule laten volgen en daarna keurig een vinkje zetten in het registratiesysteem. Maar is je organisatie daarmee cyberweerbaar? Dat blijkt pas op de werkvloer als iemand een digitaal risico herkent. Een fout durft te melden. Een collega aanspreekt op onveilig gedrag. Of samen met anderen een werkwijze aanpast.

Opgave

Leren is pas waardevol als er iets in de praktijk verandert. Daarvoor is het nodig bij de opgave te beginnen in plaats van bij het aanbod. Dat werd voor mij opnieuw zichtbaar in de Expeditie Digitale Transformatie, die we samen met Politie Oost-Nederland organiseerden.

Digitalisering verandert het politiewerk ingrijpend. AI, data, digitale opsporing en andere technologieën bieden nieuwe mogelijkheden, maar roepen ook nieuwe vragen en dilemma’s op. Het ingewikkelde is: het vak verandert terwijl professionals het uitoefenen.

Bewust geen opleiding

We hadden kunnen beginnen met de vraag: welke opleiding moeten we hiervoor ontwikkelen? Dat deden we bewust niet. In plaats daarvan brachten we professionals, praktijk, onderwijs en onderzoek bij elkaar rond de verandering zelf. Professionals onderzochten wat digitale transformatie voor hun eigen vak betekent, ontwikkelden samen een visie en vertaalden die naar interventies in hun eigen praktijk.

Het antwoord lag dus niet vooraf vast. En precies dat is volgens mij essentieel voor Leven Lang Ontwikkelen. We moeten niet beginnen bij de opleiding, maar bij wat er in het werk verandert.

Wat vraagt die verandering van professionals? Wat moeten zij niet alleen weten, maar ook anders gaan doen? Welke ruimte is daarvoor nodig op de werkvloer? En welke partijen hebben we nodig om dat mogelijk te maken?  Pas daarna komt de vraag welke vorm van leren daarbij past.

Samen opleiden is ook samen werken

Daar komt nog iets bij. Werkgevers staan zelden alleen voor zo’n verandering. Vraagstukken rond AI, cyberweerbaarheid, data en informatiegestuurd werken spelen tegelijkertijd bij veel organisaties.

Toch organiseren we de ontwikkeling van professionals nog vaak per organisatie. De ene werkgever brengt zijn opleidingsbehoefte in kaart, de andere doet hetzelfde. Vervolgens worden afzonderlijke trajecten ontwikkeld voor vraagstukken die sterk op elkaar lijken. Dat kan toch eenvoudiger als vijf werkgevers tegen dezelfde ontwikkeling aanlopen, hebben we ineens vijftig professionals én vijf organisaties die van elkaar kunnen leren. Dan hebben we geen verzameling losse opleidingsvragen meer, maar een gezamenlijke ontwikkelopgave.

LLO vraagt om coalities

Daarom geloof ik dat we voor de grote LLO-vraagstukken rond veiligheid en digitalisering veel meer in coalities moeten denken. Coalities waarin werkgevers hun vragen en ervaringen delen. Waar onderwijs vanaf het begin meedenkt over wat professionals nodig hebben. Waar onderzoekers kennis inbrengen én onderzoeken wat werkt. En waar professionals zelf meewerken aan oplossingen die in hun praktijk moeten landen.

Dan wordt samenwerking geen randvoorwaarde voor ontwikkeling, maar onderdeel van de oplossing. Dat betekent niet dat we geen opleidingen meer nodig hebben. Soms is een cursus precies de juiste vorm. Maar soms werkt een leergemeenschap beter. Leren op de werkplek. Onderzoek of experimenteren. Kennis delen tussen organisaties. Of een combinatie daarvan.

De vorm volgt de opgave. Niet andersom.

Want uiteindelijk is dát waar Leven Lang Ontwikkelen voor mij over gaat: niet voor iedere verandering nieuw aanbod ontwikkelen, maar zorgen dat professionals en organisaties in staat zijn om mee te bewegen.

Of, als we de lat iets hoger leggen:

Hoe organiseren we samen dat mensen zich sneller kunnen ontwikkelen dan hun werk verandert?

Misschien wat ambitieus. Maar er moet tenslotte iets te wensen overblijven. 😉