01 oktober 2026
Terwijl iedereen het risicogebied verlaat, rijd ik ernaartoe
Het is drie uur ’s nachts.
De telefoon gaat.
Aan de andere kant klinkt een korte boodschap. Er is een grote stroomstoring, mogelijk veroorzaakt door een cyberaanval. De noodstroom werkt, maar steeds meer systemen vallen uit.
Jouw organisatie vervult een vitale functie en de informatievoorziening moet blijven draaien. Je bent nodig.
Naast je ligt je partner te slapen. In de andere kamer liggen de kinderen. Je vertelt dat je naar kantoor moet.
Dan komt een NL-Alert binnen. Door de stroomuitval en bijkomende risico’s wordt inwoners van jouw omgeving geadviseerd het gebied te verlaten.
Plotseling is het geen technisch incident meer.
Jij werkt aan de continuïteit van een vitale organisatie, maar woont zelf in het gebied dat door dezelfde crisis wordt getroffen.
Wat doe je?
Politieagenten, brandweermensen, militairen en andere hulpverleners zijn bekend met het idee bekend dat er momenten kunnen ontstaan waarop anderen juist tijdens een crisis op hun inzet rekenen. Voor veel ICT-professionals voelt dat anders.
Een applicatiebeheerder, netwerkbeheerder of securityspecialist ziet zichzelf meestal niet als crisisfunctionaris. Toch kan diezelfde medewerker bij een grote verstoring noodzakelijk zijn voor processen waarvan duizenden mensen afhankelijk zijn.
Dat komt doordat onze digitale infrastructuur van karakter is veranderd. IT ondersteunt de vitale samenleving niet meer alleen. IT is er onderdeel van geworden.
Afhankelijk
Energievoorziening, waterbeheer, zorg, politie, openbaar bestuur en crisiscommunicatie zijn allemaal afhankelijk van digitale systemen. Als die uitvallen, zijn mensen nodig die weten hoe ze moeten herstellen, omzetten, uitwijken of improviseren. Daarmee ontstaat een vraag waar we nog weinig over spreken.
We investeren in noodstroom, redundantie, back-ups, alternatieve verbindingen en continuïteitsplannen. Maar daarbij nemen we gemakkelijk aan dat de mensen die nodig zijn gewoon beschikbaar zullen zijn. Dat hoeft helemaal niet zo te zijn.
Zweden
Een beheerder kan zelf in het getroffen gebied wonen. Mobiele netwerken kunnen uitvallen. Een leverancier kan door dezelfde crisis worden geraakt. En een medewerker kan naast zijn gewone baan ook reservist, vrijwilliger bij een hulpdienst of mantelzorger zijn.
In Zweden is die relatie tussen samenleving, werk en crisisvoorbereiding veel explicieter onderdeel van het denken over nationale weerbaarheid. Bij een verhoogde staat van paraatheid is het uitgangspunt dat mensen hun werk blijven doen, tenzij zij een andere specifieke taak hebben gekregen. Daarachter zit een belangrijk principe: een samenleving blijft alleen functioneren wanneer ook essentiële civiele functies blijven functioneren.
Voorbereiden
Dat betekent niet dat medewerkers bij een calamiteit zonder nadenken naar hun werk moeten gaan. Het betekent juist dat dit vooraf besproken moet zijn. Wat verwacht de organisatie? Wie is echt onmisbaar? Wie kan iemand vervangen? Hoe bereiken we elkaar als gewone communicatiemiddelen niet werken? En wat betekent dat thuis?
Want achter iedere beheerder, zorgprofessional of crisisfunctionaris staat ook een mens met een gezin, familie of andere verantwoordelijkheden.
Maatschappelijke weerbaarheid gaat niet alleen over systemen, noodpakketten en protocollen. Het gaat ook over mensen die weten wat er van hen wordt verwacht en organisaties die zorgen dat zij hun werk veilig kunnen doen.
Continuiteit
Misschien moeten we daarom bij de volgende continuïteitsoefening niet alleen vragen: Werkt onze noodstroom? Werkt onze back-up? Kunnen we uitwijken? Maar ook: Wie zit hier op dag drie nog achter de console? Want uiteindelijk wordt continuïteit niet geleverd door een plan of redundante systemen. Continuïteit wordt geleverd door mensen die voorbereid zijn om het plan uit te voeren.
